الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

59

پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )

هم اكنون كتابهايى در دست ماست كه به عنوان مصادر و اسناد نهج البلاغه از سوى جمعى از فضلا و بزرگان معاصر نگاشته شده و اسناد اين خطبه‌ها را در كتابهايى كه قبل از « سيّد رضى » نگاشته شده به دست آورده و در مجموعه‌هاى جالبى منتشر ساخته‌اند كه يكى از بهترين كتابها در اين زمينه كتاب « مصادر نهج البلاغة و أسانيده » تأليف دانشمند محقّق « السيّد عبد الزهراء الحسينى الخطيب » مىباشد كه مراجعه به آن هر جستجوگرى را بر اين حقيقت واقف مىكند كه « سيّد رضى » در نقل اين خطبه‌ها هرگز تنها نيست . قابل توجّه اين كه در اين كتاب آنچه در نهج البلاغه آمده است از 114 ( يك صد و چهارده ) كتاب ديگر گردآورى شده كه بيش از بيست كتاب از آنها مربوط به دانشمندانى است كه قبل از « سيّد رضى » مىزيسته‌اند . علاقمندان براى آگاهى بيشتر مىتوانند به آن مراجعه كنند چرا كه در اين مقدّمهء فشرده و كوتاه مجال بحث بيش از اين نيست . اين نكته نيز قابل ذكر است كه شخص « سيّد رضى » در لا به لاى كلمات خود در نهج البلاغه - كه احيانا در توضيح خطبه‌ها گفته - از 15 ( پانزده ) كتاب نام مىبرد كه او در گردآورى نهج البلاغه از آنها استفاده كرده است . « 1 » از مجموع آنچه در بالا گفته شد به خوبى روشن شد كه جايى براى وسوسه كردن اسناد نهج البلاغه وجود ندارد .

--> ( 1 ) اين كتابها عبارتند از : 1 - البيان و التبين ، تأليف جاحظ 2 - تاريخ طبرى 3 - الجمل ، تأليف واقدى 4 - المغازى ، تأليف سعيد بن يحيى أموى 5 - المقامات ، تأليف ابى جعفر اسكافى 6 - المقتضب ، تأليف مبرّد 7 - حكاية أبى جعفر محمّد بن عليّ الباقر عليهما السلام 8 - حكاية ثعلب عن ابن الاعرابى 9 - خبر ضرار الضبايى 10 - رواية ابى جحيفة 11 - رواية كميل بن زياد النخعي 12 - رواية مسعدة بن صدقة لخطبة الاشباح عن الصادق جعفر بن محمّد 13 - روايتى نوف البكالى 14 - ما ذكره أبو عبيد القاسم بن سلام ، من غريب الحديث 15 - ما وجد به خط هشام بن الكلبى .